Lekarz wezwany po śmierci pacjenta musi stawić się na przesłuchanie i złożyć zeznania, ale ma prawa, z których warto świadomie skorzystać: może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, które mogłoby narazić go na odpowiedzialność karną, i może przyjść z adwokatem jako pełnomocnikiem. Każde słowo trafia do protokołu, który czytają później prokurator i biegli. Dlatego najwięcej można zrobić jeszcze przed terminem przesłuchania.

Autor: adw. Artur Obarzanek, OWO Adwokaci (Wrocław, Jelenia Góra) · Aktualizacja: 23 października 2026 r. · Podstawa prawna: Kodeks postępowania karnego (art. 87 § 3, art. 177, art. 180 § 2, art. 183 § 1, art. 285), Kodeks karny (art. 233)

Dlaczego lekarz dostaje wezwanie po śmierci pacjenta?

Po zawiadomieniu o śmierci pacjenta – najczęściej od rodziny – prokuratura wszczyna śledztwo „w sprawie”, czyli jeszcze bez podejrzanego. Jego celem jest ustalenie, czy w leczeniu popełniono błąd i czy ktokolwiek ponosi za niego odpowiedzialność karną. Dlatego na przesłuchania wzywa się zwykle wszystkich, którzy mieli kontakt z pacjentem: lekarzy z dyżuru, lekarza prowadzącego, pielęgniarki i ratowników.

Samo wezwanie w charakterze świadka nie oznacza, że prokurator uważa lekarza za winnego. Oznacza jednak, że jego zeznania staną się częścią materiału, na którym później oprze się opinia biegłych, a na jej podstawie prokurator zdecyduje, komu przedstawić zarzuty. W sprawach medycznych dotyczą one najczęściej nieumyślnego spowodowania śmierci (art. 155 Kodeksu karnego) albo narażenia pacjenta na niebezpieczeństwo (art. 160 Kodeksu karnego).

Czy trzeba stawić się na przesłuchanie?

Tak. Każda osoba wezwana w charakterze świadka ma obowiązek stawić się i złożyć zeznania (art. 177 § 1 Kodeksu postępowania karnego). Za nieusprawiedliwione niestawiennictwo grozi kara porządkowa do 10 000 zł, a nawet zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie (art. 285 § 1 Kodeksu postępowania karnego).

Jeżeli termin koliduje z dyżurem albo zabiegiem, najlepiej od razu skontaktować się z prokuratorem lub policjantem prowadzącym sprawę i poprosić o inny termin. Uwaga na zwolnienie lekarskie: niestawiennictwo z powodu choroby usprawiedliwia co do zasady tylko zaświadczenie wystawione przez lekarza sądowego (art. 117 § 2a Kodeksu postępowania karnego), a nie zwykłe L4.

Jakie prawa ma lekarz przesłuchiwany jako świadek?

Obowiązek zeznawania nie oznacza obowiązku odpowiadania na każde pytanie. Świadek ma kilka praw, o których przesłuchujący poucza, ale które w stresie łatwo przeoczyć.

Ważne jest też pouczenie o odpowiedzialności za fałszywe zeznania (art. 233 Kodeksu karnego). Nie podlega karze ten, kto składa fałszywe zeznanie z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą jemu samemu, jeżeli nie wiedział o prawie uchylenia się od odpowiedzi (art. 233 § 3 Kodeksu karnego). Po pouczeniu ta ochrona już nie działa – dlatego zamiast „własnej wersji” bezpieczniej jest skorzystać z prawa do niezeznawania na dane pytanie.

Tajemnica lekarska a przesłuchanie – czy lekarz może zeznawać o pacjencie?

Tajemnica lekarska obowiązuje także po śmierci pacjenta (art. 40 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty). W postępowaniu karnym lekarza można przesłuchać co do faktów objętych tajemnicą tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczności nie da się ustalić innym dowodem. W śledztwie decyduje o tym sąd, na wniosek prokuratora (art. 180 § 2 Kodeksu postępowania karnego).

W sprawach o śmierć pacjenta prokuratura zwykle uzyskuje taką zgodę przed przesłuchaniem personelu. Jeżeli przesłuchanie ma dotyczyć szczegółów leczenia, a lekarz nie wie, czy zgoda została wydana, może o to zapytać na początku czynności i poprosić o odnotowanie odpowiedzi w protokole. Nie chodzi o unikanie zeznań, tylko o to, by zeznawać na podstawie, która chroni lekarza przed zarzutem naruszenia tajemnicy.

Czy na przesłuchanie można przyjść z adwokatem?

Tak. Kodeks postępowania karnego pozwala świadkowi ustanowić pełnomocnika, jeżeli wymagają tego jego interesy w postępowaniu (art. 87 § 3). W sprawie o śmierć pacjenta, w której lekarz może później stać się podejrzanym, taki interes występuje niemal zawsze. Prokurator może odmówić dopuszczenia pełnomocnika, ale tylko wtedy, gdy uzna, że nie jest to potrzebne do ochrony interesów świadka.

Adwokat nie odpowiada za świadka i nie podpowiada mu treści zeznań. Jego rola polega na czym innym:

• przed przesłuchaniem omawia z lekarzem przebieg zdarzeń i wskazuje pytania, przy których warto rozważyć prawo do nieodpowiadania,
• w trakcie czynności pilnuje, by świadek mógł z tego prawa skorzystać, i dba o rzetelność protokołu,
• po przesłuchaniu ocenia, czy z treści pytań wynika, w którą stronę idzie śledztwo.

Obecność adwokata nie jest odbierana jako przyznanie się do winy. Prokuratorzy prowadzący sprawy medyczne spotykają się z pełnomocnikami świadków na co dzień.

Jak przygotować się do przesłuchania?

Przygotowanie nie polega na uczeniu się „wersji”, tylko na uporządkowaniu faktów, które po kilku miesiącach łatwo pomylić. Warto odtworzyć przede wszystkim:

• godziny dyżuru i to, którzy lekarze w tym czasie prowadzili pacjenta,
• jakie wyniki badań były dostępne w chwili podejmowania poszczególnych decyzji,
• kto zlecał badania i konsultacje, a kto przekazywał pacjenta,
• warunki dyżuru: obsadę, liczbę pacjentów, dostępność diagnostyki.

Na przesłuchaniu lepiej opisywać konkretne zdarzenia niż formułować hipotezy i oceny pracy innych osób. Protokół trafi do biegłych, którzy oceniają sprawę już ze znajomością wyniku sekcji zwłok.

Co z dokumentacją medyczną?

Dokumentację leczenia zabezpiecza prokuratura, więc lekarz nie musi jej przynosić. Może natomiast poprosić o jej okazanie, jeżeli pytania dotyczą konkretnych wpisów, zamiast odpowiadać z pamięci.

Najważniejsza zasada: po zdarzeniu niczego w dokumentacji nie uzupełniać ani nie poprawiać. Późniejsze dopiski są łatwe do wykrycia i mogą zamienić sprawę o błąd medyczny w sprawę o poświadczenie nieprawdy (art. 271 Kodeksu karnego). Rozmowy o samym postępowaniu – z rodziną pacjenta, z kolegami, w internecie – również warto ograniczyć do minimum.

Co jeśli świadek stanie się później podejrzanym?

Zdarza się, że osoba przesłuchana jako świadek usłyszy potem zarzuty. Jej wcześniejsze zeznania formalnie nie mogą być wtedy dowodem przeciwko niej, bo podejrzany nie ma obowiązku dowodzenia swojej niewinności ani składania wyjaśnień (art. 74 § 1 i art. 175 § 1 Kodeksu postępowania karnego).

W praktyce te zeznania pozostają jednak w aktach. Czytają je prokurator, biegli i sąd, a informacje w nich zawarte wyznaczają kierunek dalszego śledztwa. Dlatego zeznania świadka w sprawie medycznej warto traktować tak poważnie, jakby lekarz już był stroną postępowania.

Lista kontrolna przed przesłuchaniem

• ✔ Sprawdź termin i miejsce; przy kolizji z dyżurem poproś o zmianę terminu.
• ✔ Odtwórz chronologię dyżuru: godziny, osoby, wyniki badań dostępne w danej chwili.
• ✔ Niczego nie dopisuj ani nie poprawiaj w dokumentacji.
• ✔ Ogranicz rozmowy o sprawie z kolegami i rodziną pacjenta.
• ✔ Zapytaj, czy przesłuchanie obejmuje fakty objęte tajemnicą lekarską i czy jest na to zgoda.
• ✔ Pamiętaj o prawie do nieodpowiadania na pytania, które mogą obciążyć Ciebie.
• ✔ Przeczytaj protokół przed podpisaniem i żądaj poprawek.
• ✔ Skonsultuj się z adwokatem przed terminem, a nie po nim.

Adwokat dla lekarza we Wrocławiu

Reprezentuję lekarzy wzywanych na przesłuchanie w charakterze świadków i podejrzanych w sprawach po śmierci lub pogorszeniu stanu pacjenta, a także przed rzecznikiem odpowiedzialności zawodowej i sądem lekarskim. Najwięcej można zrobić przed pierwszym przesłuchaniem. Więcej o tym, jak wygląda obrona: Adwokat dla lekarza – Wrocław. Telefon: 606 371 452.

Nasza oferta

OWO Adwokaci Wrocław